Köme, Gümüşhane'nin coğrafi işaretli geleneksel lezzetlerinden biri. Çoğu zaman pestille karıştırılıyor ama üretimi de dokusu da farklı. Bu yazıda kömenin ne olduğunu, "herle" denen özel yöntemle nasıl yapıldığını, çeşitlerini ve pestilden farkını anlatıyoruz.
Köme Nedir ?
Köme, ceviz ya da fındık gibi kuruyemişlerin "herle" adı verilen dut pekmezli karışıma batırılıp kat kat kurutulmasıyla yapılan, sucuğa benzeyen bir ürün. Enerji, vitamin ve mineral değeri yüksek; Gümüşhane'ye özgü ve coğrafi işaretle korunuyor.
Köme nasıl yapılır? (herle yöntemi)
Önce herle hazırlanıyor: su, dut pekmezi, bal ve şeker kaynatılıyor, un ile süt topaklanmadan ekleniyor. Bu koyu karışıma "herle" deniyor. Sonra ipe dizilen cevizler (ya da fındıklar) bu herleye batırılıyor ve yazın güneşte, kışın kurutma fırınlarında kurutuluyor. İşin püf noktası şu: batırma ve kurutma 3-4 kez tekrarlanıyor, her katta köme biraz daha kalınlaşıyor. Kuruyan kömeler en sonunda özenle paketleniyor. Kömeye o dolgun tadını ve kendine özgü dokusunu veren şey işte bu kat kat üretim.
Köme çeşitleri
Klasik kömede kat kat pestil arasında ceviz var. Bol cevizli kömede ceviz oranı daha yüksek. Pikolalı köme, köme fındıkla buluşuyor, çocukların favorisi. Narlı kömede tatlı bir nar tadı, vişneli-narlı köme ise daha meyveli bir çeşittir.
Köme ile pestil arasındaki fark ne?
Sık karıştırılıyor ama ayrılar. Pestil, dut şırasının ince tabaka halinde serilip kurutulması; yani yaprak gibi ince. Köme ise cevizin herleye batırılıp kat kat kurutulması; yani sucuğa benzer, dolgun. Kısaca pestil "serme", köme "batırma" işi. İkisi de dut pekmezi bazlı, coğrafi işaretli Gümüşhane lezzetleri.
Kömenin faydaları
Köme, ceviz/fındık ile pekmezin bir araya geldiği yoğun ve besleyici bir atıştırmalık. Ceviz ve fındıktan sağlıklı yağlar ve protein, pekmezden demir ve mineral, bir de doğal enerji ve lif geliyor. Günde ölçülü tüketildiğinde çocuklar ve sporcular için doğal bir enerji kaynağı.
Glutensiz köme var mı?
Klasik köme normal buğday unu içerdiği için glutenlidir. Çölyak ve gluten hassasiyeti olanlar için karabuğday unundan, hurma ve elma suyuyla tatlandırılan glutensiz köme çeşitleri var.
Köme ile pestil arasındaki fark nedir?
Pestil, dut şırasının ince serilip kurutulmasıyla yaprak gibi yapılır. Köme ise cevizin pekmezli "herle"ye batırılıp kat kat kurutulmasıyla sucuğa benzer şekilde yapılır.
Köme neyden yapılır?
Ceviz ya da fındık, dut pekmez&bal&süt bazlı "herle" karışımına batırılıp kurutulur.
Köme sağlıklı mı?
Ceviz/fındık ve pekmez&bal içerdiği için besleyici. Katkısız ve ölçülü tüketildiğinde doğal bir enerji kaynağı.
Pikolalı köme nedir?
Geleneksel cevizli kömenin fındık parçacıkları ile buluştuğu, özellikle çocukların sevdiği bir çeşit.
Köme glutensiz mi?
Klasik köme un içerdiği için glutenli. Ayrı üretilen glutensiz köme çeşitleri çölyak hastalarına yönelik olarak karabuğday unundan yapılmaktadır.