Cevizli Sucuk Nerenin? Köme ile Cevizli Sucuk Arasındaki Fark Nedir?

Cevizli sucuk tek bir şehrin ürünü değildir; Türkiye'nin birçok yöresinde ve komşu ülkelerde ipe dizilmiş cevizi tatlı bir karışıma batırıp kurutarak yapılan bir tatlıdır. Gümüşhane'de bu ürünün adı "köme"dir ve Türk Patent'te "Gümüşhane Kömesi" adıyla tescillidir [3]. Bu yazıda hangi yörelerin cevizli sucuğunun tescilli olduğunu, kömenin bunlardan ne farkı olduğunu ve bizim kömemizin içinde ne olduğunu kaynağıyla anlattık.

Cevizli sucuk nerenin, hangi yöreye ait?

Cevizli sucuk birden çok yöreye aittir; Türk Patent'in coğrafi işaret kayıtlarında en az beş farklı ilin cevizli sucuğu ya da kömesi tescillidir [3][5][6][7][8]. Kayıtlardaki örnekler şunlardır:

Yani "cevizli sucuk nerenin meşhur?" sorusunun dürüst cevabı: birçok yerin. Her yöre kendi üzümünü ya da dutunu, kendi karışımını kullanır ve hepsi kendi adıyla değerlidir.

Cevizli sucuk isimleri nelerdir?

Aynı temel ürün yöreye göre farklı adlarla anılır: Gümüşhane ve Tokat'ta "köme" [3][8], Elazığ'da "orcik" [5], Ankara Beypazarı ve Aydın Bozdoğan'da "cevizli sucuk" [6][7], Gürcistan'da ise "churchkhela" [9]. Bizim ürün sayfalarımızda da iki ad birlikte yazılır: "Klasik Köme (Cevizli Sucuk)" [1].

Köme ve cevizli sucuk farkı nedir?

Fark, cevizin batırıldığı karışımdadır. Türk Patent'in Gümüşhane Kömesi tescil belgesi bunu açıkça yazar: "Gümüşhane kömesi diğer bölgelerde üretilen cevizli sucuğa benzemekle birlikte önemli farklılıklar göstermektedir. … İpliklere dizilmiş iç cevizin batırıldığı karışımın içeriği oldukça farklıdır. Bu içerikte bal, süt, dut, şeker ve un bulunmaktadır" [3].

Diğer tescilli cevizli sucuklarda karışımın temeli üzüm şırasıdır: Elazığ Orciği "üzümden elde edilen şıranın içine … cevizlerin birkaç kez batırılmasından" yapılır [5]; Beypazarı'nda Ak Püskül üzümünün suyu pekmez toprağıyla kaynatılıp buğday unuyla pişirilir [6]; Zile Kömesi'nde Narince üzümü şırası, buğday nişastası ve un kullanılır [8]. Gümüşhane kömesinde ise üzüm yerine dut, ayrıca bal ve süt vardır [3]. Bu bir üstünlük sıralaması değil, tarif farkıdır; hangisini seveceğiniz damak tadınıza bağlıdır.

Cevizli sucuk içindekiler: Gümüşhane kömesi neyden yapılır?

Tescil belgesine göre kömenin yapımında ceviz, dut, bal, un, şeker ve süt kullanılır; 100 kg Gümüşhane Kömesi için en az 33 kg ceviz, en az 14 kg bal ve en az 10 kg süt gerekir [3]. Gümüşhaneden'in Klasik Köme ürününün içindekiler listesi de aynı altı maddeden oluşur: dut pekmezi, bal, süt, şeker, un, ceviz [1]. Alerjen uyarısı: ceviz (sert kabuklu meyve), gluten (un) ve süt içerir [1].

Gümüşhane kömesi nasıl yapılır?

Köme, iplere dizilmiş cevizlerin "herle" denen karışıma birkaç kez batırılıp kurutulmasıyla yapılır [1][3]. Tescil belgesi süreci şöyle anlatır: yıkanan dutlar kazanda kaynatılır, şırası süzülür; şıranın bir kısmı unla çırpılır, kalanı bal ve şekerle ısıtılır; kaynayınca süt ile çırpılan un kazana dökülür ve bir süre pişirilir; iplere dizilmiş iç ceviz bu karışıma en az üç defa batırılıp kurutulur [3].

Bizim üretimimizde de su, dut pekmezi, bal ve şeker kazanlarda kaynatılır; un ve süt topaklanmadan eklenir; iplere dizilmiş cevizler herleye batırılır, kurutulur ve bu işlem 3–4 kez tekrarlanır; kurutma yazın güneşte, kışın kurutma fırınlarında yapılır [1]. Raf ömrü üretim tarihinden itibaren 6 aydır; serin ve kuru yerde, ağzı kapalı saklanır [1].

Gürcistan cevizli sucuk (churchkhela) nedir?

Churchkhela, Gürcistan'ın ipe dizilmiş cevizden yapılan tatlısıdır. Gürcistan Ulusal Turizm İdaresi'nin tanımına göre ipe dizilmiş kuruyemişler, buğday unuyla kaynatılıp koyulaştırılmış üzüm suyuna ("tatara") birkaç kez batırılır; ürün üzüm hasadının (Rtveli) ardından yapılır [9]. Kaheti yöresinde içine ceviz konur; batı Gürcistan'daki benzer tatlı "janjukha" ise fındıkla ve mısır unuyla yapılır [9]. Kömeyle ortak yanı ipe dizilmiş ceviz ve batırma yöntemidir; farkı, karışımın üzüm suyuyla yapılması ve içinde bal ile süt bulunmamasıdır [3][9].

Köme nerede satılır, fiyatı ne kadar?

gumushaneden.com'da iki cevizli köme var. Klasik Köme (Cevizli Sucuk) 25.09.2026 itibarıyla dilimli 500 g 447 ₺, 1000 g 674 ₺, 1500 g 902 ₺; bütün 500 g 587 ₺, 1000 g 784 ₺, 1500 g 978 ₺ (liste 1.082 ₺) [1]. Bol Cevizli Köme bütün 500 g 520 ₺, 1000 g 821 ₺, 1500 g 1.121 ₺; dilimli 500 g 515 ₺, 1000 g 800 ₺, 1500 g 1.080 ₺ [2]. Her iki ürün de yazının hazırlandığı gün stoktaydı [1][2]. Bütün köme çubuk hâlinde gelir; dilimli olan ikrama hazırdır [1]. Diğer köme çeşitleri (narlı, pikolalı) Köme koleksiyonu sayfasındadır [1].

Sık sorulan sorular

Cevizli sucuk hangi şehrin?

Tek bir şehrin değil. Türk Patent kayıtlarında Gümüşhane, Tokat (Zile), Elazığ, Aydın (Bozdoğan) ve Ankara (Beypazarı) için ayrı ayrı tescil vardır [3][5][6][7][8].

Ceviz sucuğu nerenin?

"Ceviz sucuğu" ile "cevizli sucuk" aynı üründür; cevabı yukarıdaki tablodur.

Köme nerenin?

"Köme" adı hem Gümüşhane'de [3] hem Tokat Zile'de [8] kullanılır ve ikisi de tescillidir. Gümüşhane Kömesi'nin coğrafi sınırı Gümüşhane il ve ilçeleridir (Kelkit, Köse, Şiran, Torul, Kürtün) [3].

Köme ile pestil aynı şey mi?

Hayır. Pestil, benzer karışımın (dut, bal, süt, un) bezlere ince serilip kurutulmuş hâlidir [4]; köme ise ipe dizilmiş cevizin bu karışıma batırılmasıyla yapılır [3]. Ayrıntı için Köme nedir, hangi yöreye aittir? yazımıza bakabilirsiniz.

Kömenin kalorisi ne kadar?

Klasik Köme ürün sayfasındaki yaklaşık değerlere göre 100 g'da 406 kcal, 57,0 g karbonhidrat, 7,6 g protein ve 16,0 g yağ bulunur [1]. Bu bilgi tıbbi tavsiye değildir.

Kaynaklar

1. Gümüşhaneden — Klasik Köme (Cevizli Sucuk) ürün sayfası — gumushaneden.com/klasik-kome--cevizli-sucuk-
2. Gümüşhaneden — Bol Cevizli Köme (Bol Cevizli Sucuk) ürün sayfası — gumushaneden.com/bol-cevizli-kome--bol-cevizli-sucuk-
3. Türk Patent Enstitüsü — Coğrafi İşaret Tescil Belgesi "Gümüşhane Kömesi" (taranmış belge, 2 sayfa) — ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/62.pdf
4. Türk Patent Enstitüsü — Coğrafi İşaret Tescil Belgesi "Gümüşhane Dut Pestili" — ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/63.pdf
5. Türk Patent ve Marka Kurumu — "Elazığ Orciği", Coğrafi İşaretler Portalı — ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/38231
6. Türk Patent ve Marka Kurumu — "Beypazarı Cevizli Tatlı Sucuk" tescil belgesi — ci.turkpatent.gov.tr/Files/GeographicalSigns/d70a27b1-d3f4-425f-b5b4-9
7. Türk Patent ve Marka Kurumu — "Bozdoğan Cevizli Sucuğu", Coğrafi İşaretler Portalı — ci.turkpatent.gov.tr/cografi-isaretler/detay/161
8. Türk Patent ve Marka Kurumu — "Zile Kömesi" tescil belgesi — ci.turkpatent.gov.tr/files/geographicalsigns/5b439ba9-1e21-45fc-8093-4
9. Georgian National Tourism Administration — "Churchkhela" — georgia.travel/churchkhela

> İç bağlantı notu: makalede 3 iç bağlantı bırakıldı (Klasik Köme, Bol Cevizli Köme, "Köme nedir" blog yazısı). Köme koleksiyonu https://gumushaneden.com/kome (200) istenirse dördüncü bağlantı olarak eklenebilir.